ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΑΤΡΕΙΑ – ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΥΡΙΟ

Η παρέμβαση της Χαράς Ματσούκα στο εργαστήριο για την αλληλεγγύη που έγινε στο  Φεστιβάλ Σπούτνικ την προηγούμενη εβδομάδα, για τα κοινωνικά ιατρεία αλλά και τα αποτελέσματα της πρόσβασης των ανασφάλιστων στις δημόσιες δομές υγείας

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΑΤΡΕΙΑ  – ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΧΘΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΥΡΙΟ

Το πρώτο κ. Ιατρείο λειτούργησε το 2009 με στόχο να περιθάλψει μετανάστες, ωστόσο τα Κοινωνικά Ιατρεία & Φαρμακεία άρχισαν να εμφανίζονται μαζικά στην Ελλάδα της κρίσης το 2012. Το 2015 λειτουργούσαν 40 περίπου ΚΙΦΑ στη χώρα, με 15 από αυτά στην Αττική.

Τα ΚΙΦΑ ήταν και είναι δομές που στοχεύουν όχι μόνο στην περίθαλψη των ασθενών που είναι αποκλεισμένοι από το σύστημα υγείας, αλλά και στη στήριξή τους ψυχολογικά, ηθικά και στην διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Τα κοινωνικά ιατρεία παιξαν ενεργό ρόλο σε ακτιβιστικές δράσεις για την κατωχύρωση του δικαιώματος για υγεία για όλους και στην καλύτερη δυνατή αποτύπωσή του στις νομοθετικές ρυθμίσεις, που παρόλα αυτά εχουν κενά. Επίσης τα ΚΙΦΑ όντας μακρία από την αντίληψη της φιλανθρωπικής δομής, επιχείρησαν να εμπλέξουν τους οφελούμενους στην κινηματική διαδικασία, να στηρίξουν ενεργούς πολίτες και όχι παθητικά ευεργετούμενους.

Τα ΚΙΦΑ αρχικά απευθύνονταν κυρίως σε μετανάστες, αλλά γρήγορα οι ανασφάλιστοι Έλληνες αποτέλεσαν τους μισούς εξυπηρετούμενους ασθενείς. Σήμερα αυτό, όπως θα δούμε, τροποποιείται και πάλι καθώς οι ανασφάλιστοι Έλληνες έχουν πια ελεύθερη πρόσβαση στις δομές του ΕΣΥ.

Το ΚΙΦΑ της Αθήνας

Το ΚΙΦΑ της Αθήνας άρχισε να λειτουργεί το Φλεβάρη του 2013, βρίσκεται λοιπόν στον 5ο χρόνο λειτουργίας του.

Συνολικά από την αρχή της λειτουργίας του ΚΙΦΑ έχουν εξυπηρετηθεί περισσότερα από 31.080 περιστατικά:

  • 14.157 ασθενείς εξετάσθηκαν στο Ιατρείο ή από τους αλληλέγγυους γιατρούς στα ιατρεία τους,
  • Περίπου 12.000 ασθενείς έλαβαν τα φάρμακά τουςαπό το φαρμακείο
  • Σε περισσότερες από 3.500 περιπτώσεις ενημερώθηκαν και βοηθήθηκαν για να απευθυνθούν στις δημόσιες δομές υγείας.

Παρατηρούμε προοδευτική μείωση της αντιπροσώπευσης των Ελλήνων στους προσερχόμενους ασθενείς την τελευταία διετία.

Συγκεκριμμένα :

Φλεβάρης 2013 – Δεκέμβρης 2016  Ελληνες/Αλλοδαποί    47/53

Ωστόσο Σεπτ 2016 – Γενάρης 2017  Ε/Α     25/75 και

Φλεβάρης 2017 – Απρίλης 2017  Ε/Α      18/82

Επίσης έχει τροποποιηθεί η σύνθεση των αλλοδαπών που προσέρχονται και ενώ τα πρώτα χρόνια υπήρχε σημαντικό ποσοστό ασθενών από τις Βαλκανικές χώρες και λιγότεροι από την Ασία και Αφρική, σήμερα το 70% των ασθενών προέρχεται από τη Συρία, Αφγανιστάν, Ιράκ, Πακιστάν και Ιράν για προφανείς λόγους.

Τί έχει αλλάξει στη λειτουργία – ρόλο του ΚΙΦΑ την τελευταία διετία;

Από την αρχή του πέμπτου χρόνου λειτουργίας του ΚΙΦΑ, ενισχύθηκε η εικόνα που είχε δημιουργηθεί από το φθινόπωρο του 2016 για το ποιοί προσφεύγουν για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στο κοινωνικό ιατρείο : άνεργοι, χαμηλοσυνταξιούχοι, αλλοδαποί, κυρίως πρόσφυγες, ασθενείς που χρειάζονται φάρμακα, οδοντίατρο ή ψυχιατρική / ψυχολογική υποστήριξη.

Λιγότεροι είναι συνολικά οι ασθενείς που προσέρχονται πλέον στο ΚΙΦΑ για ιατρική περίθαλψη, καθώς υπάρχει άμεση, δωρεάν πρόσβαση στις δημόσιες δομές υγείας για όσους έχουν ΑΜΚΑ ή άδειες παραμονής.

Ο κόσμος έχει ενημερωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από όσο τους προηγούμενους μήνες.

Εξάλλου το ΠΕΔΥ και τα νοσοκομεία ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες των ασθενών.

Ωστόσο διαπιστώνουμε μεγαλύτερη ανάγκη για φάρμακα, καθώς δεν λειτουργούν στην Αθήνα φαρμακεία των ΜΚΟ που το προηγούμενο διάστημα κάλυπταν κάποιες ανάγκες, ενώ και το φαρμακείο του Δήμου Αθηναίων δεν λειτουργεί σταθερά. Η συμμετοχή ασφαλισμένων και μη εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα για τους άνεργους και τους συνταξιούχους, αν και έχει διευρυνθεί ο αριθμός όσων δικαιούνται βάσει νόμου να μην καταβάλλουν συμμετοχή. Το πρώτο 5μηνο του 2017 οι ασθενείς που εξυπηρετήθηκαν από το φαρμακείο ξεπέρασαν σε αριθμό τους ασθενείς που έλαβαν ιατρική φροντίδα.

Σημαντικός είναι ο αριθμός ασθενών που προσφεύγουν στο ΚΙΦΑ για οδοντιατρική περίθαλψη καθώς και για ψυχιατρική / ψυχολογική υποστήριξη γεγονός που υπογραμμίζει την ουσιαστική ανεπάρκεια των δομών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης σε αυτές τις ειδικότητες ή τμήματα.  Τους πρώτους μήνες του 2017 οι μισοί περίπου ασθενείς που εξυπηρετήθηκαν χρειάζονταν οδοντιατρική φροντίδα και το 1/3 ψυχιατρική – ψυχολογική υποστήριξη.

Διαπιστώνουμε, επίσης, ότι οι ΜΚΟ και τα δημοτικά ιατρεία δεν ενημερώνουν τους ασθενείς για το δικαίωμα πρόσβασής τους στο ΠΕΔΥ, ούτε σχετικά με τη συμμετοχή ή μη στη φαρμακευτική δαπάνη και έτσι οι ασθενείς προσφεύγουν σε κοινωνικά ιατρεία.

Στο ΚΙΦΑ ενημερώνουμε και βοηθούμε ώστε τα δικαιώματά τους να τα απαιτούν και να τα εξασφαλίζουν, στο βαθμό που η στελέχωση των δημόσιων δομών το επιτρέπει.

Στήριξη του ΚΙΦΑ στους πρόσφυγες

Το Κοινωνικό Ιατρείο Φαρμακείο Αθήνας συμμετέχει ενεργά στην κάλυψη της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των προσφύγων στην Αττική από τον Σεπτέμβριο 2015. Παρέχεται πρωτοβάθμια περίθαλψη από τους αλληλέγγυους εθελοντές γιατρούς, κατευθύνονται οι πρόσφυγες σε συγκεκριμένα νοσοκομεία και ιατρεία ΠΕΔΥ και παρέχεται φαρμακευτική κάλυψη.

Επιπλέον τα αλληλέγγυα μέλη του ΚΙΦΑ συμμετέχουν συστηματικά στην κάλυψη αναγκών σε κέντρα και άλλες δομές ανοιχτής φιλοξενίας προσφύγων καλύπτοντας έκτακτες ανάγκες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ή άλλες ανάγκες και είχαν συμμετάσχει στη δράση της Παμπειραϊκής Πρωτοβουλίας στο λιμάνι του Πειραιά.

Από τον Οκτώβριο 2015 έως και τον Σεπτέμβριο 2016 το ΚΙΦΑ κάλυψε επίσης ανάγκες σε φάρμακα, είδη υγιεινής, είδη πρώτης ανάγκης, γάλατα παιδικά και άλλα είδη για παιδιά κυρίως στα κέντρα ανοιχτής φιλοξενίας στο Γαλάτσι, στον Ελαιώνα, το Ελληνικό, το Σχιστό, στον Σκαραμαγκά και την Ελευσίνα, καθώς και στην Πέτρου Ράλλη και στην Αμυγδαλέζα. Τρόφιμα δόθηκαν και στη Στέγη Μερίμνης Ανηλίκων. Επίσης συμμετείχαμε στην Παμπειραϊκή Πρωτοβουλία στο λιμάνι του Πειραιά καθώς και στην κάλυψη αναγκών προσφύγων που είχαν καταφύγει στο Πεδίο του Άρεως το καλοκαίρι του 2015.

Αλληλέγγυες συλλογικότητες από τη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Βρετανία, το Βέλγιο και την Ελβετία συγκέντρωσαν χρήματα ώστε να μπορέσουμε να αγοράσουμε τα αναγκαία είδη και να τα προωθήσουμε στις δομές.

Επίσης φάρμακα συγκεντρώθηκαν από συλλογικότητες αλληλεγγύης στην Αθήνα, καθώς και από ασθενείς και αλληλέγγυους υποστηρικτές του ΚΙΦΑ. Οι δωρεές για τους πρόσφυγες προς το ΚΙΦΑ συνεχίζονται και εμείς συνεχίζουμε να στηρίζουμε τους ανθρώπους που χρειάζονται φροντίδα.

Συνολικά το 2016 αγοράσαμε και μεταφέραμε στις δομές φιλοξενίας περισσότερα από 18.500 κουτιά φάρμακα, 21.000 τεμάχια ειδών υγιενής και 1.000 τεμάχια ειδών πρώτης ανάγκης, 200 κιλά φρούτα, 2.800 κουτιά παιδικά γάλατα και 900 τεμάχια ειδών για παιδιά.

Επίσης μεταφέρθηκαν 80 κιβώτια νοσοκομειακού υλικού σε δημόσιες υγιεινομικές δομές της Αττικής.

Συμμετέχοντας από το 2015 στην υποστήριξη των προσφύγων διαπιστώνουμε επίσης ότι στις δομές φιλοξενίας έχει βελτιωθεί η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ η κάλυψη όσων μένουν σε μικρούς ξενώνες ή σπίτια παρουσιάζει κενά.

Το Κοινωνικό Ιατρείο Φαρμακείο Αθήνας επισκέφθηκε δυο φορές στη διάρκεια του Σεπτεμβρίου το Κέντρο Φιλοξενίας προσφύγων στο Λαύριο όπου υπάρχουν μεγάλες ανάγκες λόγω της πρόσφατης αποχώρησης του Ερυθρού Σταυρού που είχε την ευθύνη του. Ανταποκριθήκαμε στις ανάγκες των προσφύγων και με χρήματα αλληλέγγυων δωρητών αγοράσαμε και μεταφέραμε είδη διατροφής και υγιεινής. Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε το Κέντρο στο Λαύριο και θα αξιοποιούμε όσες προσφορές είναι δυνατό να έχουμε σε χρήμα ή σε είδος, μέχρι το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής να μπορέσει να εντάξει το Κέντρο στο δίκτυο προσφυγικών δομών.

Τί έχει αλλάξει στην Υγεία και ποιός είναι ο ρόλος των ΚΙΦΑ σήμερα και αύριο;

Η εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στην Υγεία, υποβοηθούμενη και από τη δομική ανεπάρκεια της ΠΦΥ στην Ελλάδα, οδήγησε στην κατάρρευση της περίθαλψης και αποτέλεσε το λόγο της συγκρότησης και κινηματικής λειτουργίας των Κοινωνικών Ιατρείων Αλληλεγγύης. Αν και εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα στην πρόσβαση και την επάρκεια στις δημόσιες δομές υγείας η κατάσταση έχει κατά πολύ βελτιωθεί και δεν συγκρίνεται με εκείνη του 2013-2015.
Μόνο το πρώτο πεντάμηνο του 2017 528.000 ανασφάλιστοι ασθενείς με ΑΜΚΑ μπόρεσαν να συνταγογραφήσουν τα φάρμακά τους, συνολικής αξίας 60.000.000 ευρώ (το 1/3 από αυτούς με εισοδηματικά κριτήρια παίρνει τα φάρμακα χωρίς καμιά συμμετοχή) και πραγματοποίησαν και εξετάσεις αξίας 23.000.000 ευρώ. Παροχή πολύ σημαντική και απαραίτητη που δεν υπήρχε το προηγούμενο διάστημα.

Ο Υπουργός Υγείας κ. Ξανθός προανήγγειλε νομοθετική ρύθμιση για διαγραφή βεβαιωμένων οφειλών προς τις εφορίες, χρέη δηλαδή που προήλθαν από νοσηλεία ανασφάλιστων ασθενών μέχρι το 2015 κόστους 28.000.000 ευρώ. Επιπλέον 150.000.000 ευρώ «πάγωσαν» με ενέργειες της κυβέρνησης και δεν μεταφέρθηκαν στις ΔΟΥ. 

Έχει βελτιωθεί η στελέχωση του ΕΣΥ με προσλήψεις και αυτό γίνεται αντιληπτό ως καλύτερη ανταπόκριση του συστήματος και στους ανασφάλιστους. Ακόμα, αρχίζει να λειτουργεί το Σύστημα ΠΦΥ το οποίο αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά την εικόνα της καθολικής πρόσβασης του πληθυσμού στο δημόσιο σύστημα υγείας.

Ποιός είναι άρα ο ρόλος των ΚΙΦΑ;

Σήμερα τα ΚΙΦΑ συνεχίζουν να παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ακόμα και τώρα «αόρατων ανθρώπων» των προσφύγων και μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, ένα κενό το οποίο δυστυχώς δεν έχει βρει επί του παρόντος λύση.

Επίσης τα ΚΙΦΑ συνεχίζουν να παίζουν σημαντικό ρόλο στη φαρμακευτική κάλυψη του πληθυσμού, γιατί παρά τη βελτίωση της κάλυψης των ασθενών με πολύ χαμηλό εισόδημα, το κόστος της συμμετοχής στη φάρμακευτική δαπάνη συνεχίζει να είναι δυσβάστακτο για πολλούς πολίτες ασφαλισμένους και μη.

Η οδοντιατρική και ψυχιατρική φροντίδα συνεχίζουν να αποτελούν «τρύπες» του ΕΣΥ  και ο ρόλος των ΚΙΦΑ εδώ είναι καίριος.

Τα ΚΙΦΑ ενημερώνουν τους ασθενείς  για τα δικαιώματά τους στην πρόσβαση στις δομές υγείας και τον στηρίζουν στη διεκδίκησή τους όπου αυτά θίγονται.

Τα ΚΙΦΑ θα συνεχίσουν να παλεύουν με αλληλέγγυους και οφελούμενους με κινηματικές δράσεις διεκδικώντας το καθεστώς της πλήρους και ελεύθερης πρόσβασης όλων των ανθρώπων στην Υγεία, ανεξάρτητα από φυλή, χρώμα, νομιμοποιητικά έγγραφα και λόγο μετανάστευσης ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

Τέλος, το όραμα των ΚΙΦΑ για το αύριο, όπως περιγράφεται και στη Χάρτα Λειτουργίας τους, είναι η αυτοδιάλυσή τους όταν η πλήρης λειτουργία του Δημόσιου Συστήματος Υγείας για όλους χωρίς υποσημειώσεις και εξαιρέσεις θα είναι γεγονός. Η διατήρηση ομάδων εθελοντών – ενεργών πολιτών που θα δραστηριοποιούνται και θα παρεμβαίνουν στη γειτονιά και κοντά στις δομές της ΠΦΥ όταν διαπιστώνονται προβλήματα, μπορεί να είναι μια καλή κληρονομιά του κινήματος των ΚΙΦΑ για το μέλλον.

 

Share itShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn